„Zagadka Rogu Obfitości. Jak sobie radzić, gdy wszystkiego jest za dużo” Przemek Staroń

„Zagadka Rogu Obfitości. Jak sobie radzić, gdy wszystkiego jest za dużo” Przemka Staronia to trzeci tom serii Szkoła bohaterek i bohaterów, wydany przez Agorę. Książkę dopełniają ilustracje Marty Ruszkowskiej, a jej tematyka zdecydowanie wykracza poza świat młodzieży.

To lektura dla nastolatków i dorosłych, którzy próbują odnaleźć się w rzeczywistości pełnej bodźców, informacji, oczekiwań i niekończących się możliwości. Bo przecież czasem naprawdę można mieć poczucie, że wszystkiego jest po prostu za dużo.

Przemek Staroń, psycholog, nauczyciel i autor, po raz kolejny zaprasza nas do swojej Szkoły Bohaterek i Bohaterów.

Tym razem zabiera nas w podróż po świecie, który przypomina pęknięte lustro, a tytułowy Róg Obfitości jest metaforą nadmiaru. Mamy mnóstwo informacji, opcji do wyboru, pomysłów na życie i rzeczy, które podobno powinniśmy robić. A gdzieś po drodze łatwo zgubić własne potrzeby, spokój i poczucie, że wcale nie musimy nadążać za wszystkim.

O czym jest „Zagadka Rogu Obfitości”?

Książka łączy psychologię, neurobiologię i filozofię z literaturą, filmami, serialami oraz innymi elementami popkultury. Pojawiają się tu między innymi Harry Potter, Mały Książę, Lustrzanna, Muminki, Ziemiomorze, Stranger Things czy Biblioteka o Północy.

Bohaterowie znanych historii pomagają lepiej zrozumieć emocje, relacje i codzienne trudności. Dzięki nim czytelnik może spojrzeć na swoje doświadczenia z nieco innej perspektywy. Dostajemy tu historię, skojarzenie, konkretny przykład, a czasem zaskakujące połączenie dwóch światów, których raczej nie zestawilibyśmy ze sobą na pierwszy rzut oka. Przemek Staroń jest w tym dobry. 🙂

Dlaczego ciągle czujemy niepokój?

Będziemy się skupiać na przebodźcowaniu, natłoku informacji i hałasie współczesnego świata. Nie zawsze chodzi o to, że za mało się staramy albo nie potrafimy sobie poradzić. Czasami po prostu próbujemy funkcjonować w rzeczywistości, która wymaga od nas więcej, niż jesteśmy w stanie spokojnie przetworzyć.

Pojawiają się tu nawiązania do Lustrzanny, Zimy Muminków i filmu Wszystko wszędzie naraz. Pomocne są też wyjaśnienia dotyczące funkcjonowania układu nerwowego, uwagi i przeciążenia informacyjnego.

Ważne jest dla mnie przesunięcie pewnego akcentu. Zamiast od razu myśleć „coś jest ze mną nie tak”, możemy zacząć zastanawiać się, co właściwie nas przeciąża. I czego potrzebujemy, żeby poczuć się lepiej. Rozprawiamy się z mitem, że potrafimy bez końca robić kilka rzeczy jednocześnie.

Nie musisz robić wszystkiego

W książce znajdziemy również rozdział-przystanek, który zachęca do odpuszczenia presji i zaakceptowania własnego tempa. Bardzo podoba mi się sam pomysł spojrzenia na nieprzeczytane książki inaczej niż przez pryzmat „stosiku wstydu”. Przecież książki nie powinny być kolejnym zadaniem na liście rzeczy, które musimy odhaczyć.

Mogą być inspiracją, przyjemnością i możliwością powrotu do czegoś wtedy, kiedy będziemy mieć na to przestrzeń. Rozwój nie jest wyścigiem, a życie nie kończy się na jednym planie czy jednej liście celów.

To zresztą jedna z ważniejszych myśli przewijających się przez cały tom – nie musimy wszystkiego wiedzieć, wszystkiego umieć ani wykorzystać każdej nadarzającej się okazji. Złoto! Czasami naprawdę warto zatrzymać się i sprawdzić, czy to, za czym gonimy, jest w ogóle nasze.

Co zamiast ciągłego sięgania po smartfon?

W kolejnych rozdziałach autor zachęca do powrotu do ciała i zmysłów. Przywołuje między innymi świat Ziemiomorza Ursuli K. Le Guin, a także Gwiazdkowego Prosiaczka J.K. Rowling i serię Zanim wystygnie kawa.

Pojawia się tu temat dotyku, kontaktu z naturą i zwierzętami oraz znaczenia bezpiecznych, namacalnych rzeczy. Czasem ukojenie może przynieść kontakt z przyrodą, przytulenie zwierzaka, sięgnięcie po papierową książkę albo po prostu chwila ciszy.

Ważnym tematem jest również obecność drugiego człowieka. Przemek odwołuje się między innymi do Stranger Things, historii Max i Vecny oraz książki Potęga obecności Daniela J. Siegela i Tiny Payne Bryson. To opowieść o budowaniu więzi, poczuciu bezpieczeństwa i o tym, jak wiele może zmienić autentyczna obecność.

Prawo do odpuszczania

Kolejny wątek to presja, by być najlepszym, osiągać więcej i nieustannie porównywać się z innymi. Sięgamy tu między innymi po komiks Zasada Trójek Tomasza Spella oraz książkę obrazkową Pięciu Nieudanych Beatrice Alemagny.

Media społecznościowe dodatkowo podsycają wrażenie, że wszyscy wokół radzą sobie lepiej, mają ciekawsze życie i osiągają więcej.

Tymczasem nie musimy być najlepsi we wszystkim. Nie każda porażka wymaga natychmiastowej poprawy, a niedoskonałość nie oznacza, że jesteśmy niewystarczający.

W rozdziale poświęconym żalowi i życiowym wyborom pojawia się między innymi Biblioteka o Północy Matta Haiga, a także The Gravity of Us Phila Stampera, Księga drzwi Garetha Browna i Pieśni Zaginionego Kontynentu Przemka Hytrosia.

Jak nie utknąć w rozważaniach o wszystkich możliwych wersjach własnego życia? Bo przecież zawsze istnieją jakieś alternatywne
scenariusze. Można wybrać inną drogę, podjąć inną pracę, zamieszkać gdzie indziej albo spróbować czegoś, na co kiedyś zabrakło odwagi.

Jak zhakować Róg Obfitości?

W ostatnim rozdziale wracamy do pytania, jak odzyskać kontrolę nad własną uwagą i nie dać się całkowicie pochłonąć systemowi. Pomagają w tym między innymi bohaterowie Akademii Crookhaven J.J. Arcanjo, motyw Peleryny Niewidki z Harry’ego Pottera oraz archetyp Trickstera.

Ważne jest na przykład budowanie własnej „wioski”, czyli wspólnoty ludzi, na których można liczyć. Takiej, w której jest miejsce na życzliwość, współpracę, kontakt z naturą i zwyczajne bycie razem. Jest to zdecydowanie opowieść o tym, że możemy nauczyć się poruszać we współczesnym świecie trochę mądrzej, nie oddając mu całej swojej uwagi i energii.

Co podoba mi się w tej książce?

Po pierwsze, ulga. Bardzo ważne jest pokazanie, że zmęczenie, niepokój i trudności ze skupieniem nie muszą świadczyć o osobistej porażce. Czasem potrzebujemy lepiej zrozumieć warunki, w których żyjemy, i poszukać sposobów na odzyskanie równowagi.

Po drugie, połączenie psychologii z popkulturą. Przemek Staroń potrafi zestawiać różne światy i wydobywać z nich sensy, które pomagają spojrzeć na codzienne problemy z nowej perspektywy. Harry Potter, Muminki, Stranger Things czy Ziemiomorze nie są tu tylko ozdobnikami. Stają się punktem wyjścia do rozmowy o emocjach, relacjach i wyborach.

Po trzecie, praktyczny wymiar książki, bo przyznaję, że nie lubię jałowych wywodów wyłącznie teoretycznych. Rozdziały uzupełniają ćwiczenia, dzięki nim można zatrzymać się przy wybranym temacie i zastanowić, jak przełożyć go na codzienne życie.

Po czwarte, empatia i otwartość. To książka, która zwraca uwagę na różnorodność doświadczeń i potrzeb. Zachęca do życzliwszego traktowania siebie i innych.

Dużym atutem są również ilustracje Marty Ruszkowskiej, które dopełniają charakterystyczny, pełen skojarzeń świat tej serii. Tu już zostawiam niedomówienie, sami musicie wypatrywać w nich znaczeń i to naprawdę będzie wielka przyjemność. 

To co, czytamy?

„Zagadka Rogu Obfitości. Jak sobie radzić, gdy wszystkiego jest za dużo”

Autor Przemek Staroń
Ilustracje Marta Ruszkowska
Wydawnictwo: Agora
Seria „Szkoła bohaterek i bohaterów”
Książka dla wieku 13-100 lat